|
El Freni Hareketleri
90 derece ve üzerindeki sert ve uzun
virajların dönülmesinde veya aracın gidiş yönünün ani olarak
değiştirilmesi gereken durumlarda (el freninin arka tekerlekleri tuttuğu
araçlarda) el freni kolu çekilerek arka tekerleklerin kilitlenmesi
sonucunda aracın arkasının kayması sonucu dönüş yarı çapını küçültmek
mümkündür.
Yarış arabalarında özellikle lastiklerin yeri çok sağlam tuttuğu asfalt
zeminde dahi sürücünün arka tekerlekleri kolayca kilitleyebilmesi için
hidrolik el freni pompaları kullanılmaktadır. Standart arabaların çoğunda
bulunan mekanik (telli) el freni donanımları ise toprak ve mıcır zeminde
yeterli işlev görmesine rağmen asfalt zeminde ciddi kuvvetlere gereksinim
duymaktadır.
Araç viraj girişine gelindiğinde frenaj tamamlanmış olmalı ve araç
istenilen hızda ve viteste bulunmalıdır. (Büyük çoğunlukla bir veya iki
vites küçültülmelidir.) Daha sonra sert bir direksiyon hareketiyle aracın
burnu viraja sokulmalı ve hemen el freni kuvvetle çekilerek meydana gelen
merkezkaç kuvvetinin aracın arka kısmını savurması sağlanmalıdır. Bu işin
en kolay kısmını teşkil etmektedir. Eğer zemin toprak, çamur veya mıcır
ise düşük hızlarda bile aracınız hızla virajın içine doğru yönelecektir (oversteering)
bundan sonra el freni bırakılıp direksiyon ve gaz pedalının aynı anda
kullanılmasıyla aracın burnunu virajın gidiş istikametinde tutmak
gerekmektedir. Bunun için çoğu zaman direksiyonu toplamak ve hatta dönüşün
sonuna doğru virajın aksi istikametine doğru çevirmek gerekebilir. Bu
işlemler son derece kararlı ve şaşmaz bir biçimde gerçekleştirilmelidir.
Aksi halde atılan bir spin çok daha ciddi zaman kayıplarına neden
olacaktır. Bu nedenle denemelere de çok düşük hızlarla başlanmasında
sayısız yarar vardır.
El freni çekildiği esnada kolu tepesinde bulunan ve el freninin
boşaltılmasını sağlayan düğme sürekli olarak basılı tutularak el freninin
kilitlenmesinin önüne geçilmelidir. Yarış arabalarında çoğunlukla bu düğme
sökülmüştür.
DİKKAT!
Bu yöntem bilerek aracın dengesini bozmak ve arka kısmını savurmak esasına
dayanır. Yeterli ustalığa ulaşılmadan yapılacak böyle bir hareket,
etraftaki çarpılabilecek her şeye çarpma riski taşımaktadır. Bazı
insanların arabalarını ailelerinin bir ferdi olarak gördüklerini ve haklı
olarak “pardon!” cevabını yeterli bulmayacaklarını unutmayın. Bu tür
denemeler için trafiğe kapalı ve ağaçsız!! boş alanlar seçilmesi sonradan
pişman olmanın önüne geçebilir. Ancak takla ve yangın gibi tehlikeler
daima vardır. Bu nedenle tek başınıza ıssız bir yerde bu tür denemeler
yapmak da riskli bir davranıştır.
PRATİK ÇALIŞMA
İlk denemeler için toprak alan üzerine koyacağınız bir plastik kukuleta
veya bidonun etrafından U dönüşü yapmak önerilebilir. Burada el freninin
çekili tutulduğu süre ve direksiyon/gaz kombinasyonu çalışılmalıdır.
Başlangıç için 30-40 km/h lik bir sürat fazlasıyla yeterli olacaktır.
Yukarıda söylenenler önden çekişli bir araç için geçerlidir. Ancak arkadan
iter araçlarda da büyük benzerlik vardır. |